Ժողովրդական հայտնի կատակերգի տողերը, որոնցում գովերգվում էր աշտարակյան ընկույզը, անգիր գիտեն Արագածոտնի մարզկենտրոնի գրեթե բոլոր բնակիչները: Իհարկե, մայրաքաղաքից 22 կմ հեռու քաղաքը Խորհրդային Միության տարիներին հպարտանալու ուրիշ առիթներ ևս ուներ: Հիմա էլ քաղաքում կգտնես ընկույզի ծառեր, նարդի խաղացող պապիկներ, միայն թե սերունդը փոխվել է, պահանջներն էլ են փոխվել. «Ես շատ եմ սիրում քաղաքս ու էստեղից չեմ գնա, բայց ուզում եմ այն գեղեցիկ տեսնել: Բայց մի սովորական սրճարան չկա, միակ զբոսայգին էլ հիմա աղբանոցի է վերածվել»,- Ինեսայի այս մտահոգությունները քաղաքի բոլոր երիտասարդներինն են, և ոչ միայն նրանցը: Տիկին Գոհարն այսօրվա պես հիշում է` կիրակի օրերին հավաքվում էին հարևաններով ու գնում կինոթատրոն. «Առօրյայից կտրվում էինք ու մեզ իրոք մարդ զգում»: Տիկին Գոհարի նշած 150 տեղանոց երբեմնի կինոթատրոնը փակվել է մոտ 20 տարի առաջ: Ավետարանչականները այն վերանորոգել են ու դարձրել իրենց հավաքատեղին: Աշտարակի քաղաքապետի տեղակալ Հրաչյա Խաչատրյանը լավ է հիշում` այն տարիներին կառավարության որոշումը կար` առուծախի չենթարկել մշակութային կառույցները. «Շենքը փաստաթղթերով պատկանում է մեկ հոգու: Տարիներ առաջ սեփականատերն այն վաճառեց, ավետարանչականներն էլ գնեցին ու ձևակերպեցին անհատի անունով, և ոչ ոք չէր կարող նրանց արգելել»,- նշում է Խաչատրյանը, ով ծնված օրվանից ապրում է այս քաղաքում: Նա տխրությամբ է հիշում նաև 90-ականների սկզբներին փակված ժողովրդական թատրոնը, որից հիմա փշրանքներ էլ չեն մնացել:
 Աշտարակը հիմա էլ ունի մշակույթի տուն, Հայորդաց տուն, որտեղ գործում են վճարովի ու անվճար խմբակներ, միայն թե Խաչատրյանի երազանքն է, որ քաղաքն ունենա երգի-պարի անսամբլ. «Մշակույթը պետք է տեղում զարգացնենք,- նշում է քաղաքապետի տեղակալը,- բայց խնդիրները շատ են` սկսած եկեղեցիներից: Մեր կենտրոնական սուրբ Մարինե եկեղեցու շինարարությունը ձգձգվում է, կիսավեր են նաև Կարմրավորի տարեկիցները` 7-րդ դարի եկեղեցիներ Ծիրանավորն ու Սպիտակավորը»:
 Սուրբ Մարինեի հոգևոր հովիվ Տեր Մկրտիչ քահանա Երանյանը մտահոգվելու այլ պատճառներ էլ ունի` եկեղեցում ծառայելու 12 տարիներին շատ բան է տեսել: Համոզված է` քաղաքային միջավայրում աղանդավորներն իրենց «գործն» ավելի լավ են անում. «Գյուղերում բոլորն իրար ճանաչում են, և նրանք բնականաբար չեն ուզում, որ բարեկամ-հարևաններն իմանան, թե իրենք ինչ հավատքի են պատկանում, դրա համար էլ շաբաթվա որոշակի օրերի գյուղերից գալիս են Աշտարակի հավաքատեղիներ: Այստեղի անծանոթ միջավայրում նրանց ոչինչ չի կաշկանդում` մարդկանց իրենց կողմը գրավելու համար»,- նշում է Տեր Մկրտիչը: Եկեղեցու սպասավորը մի հետաքրքիր երևույթ է նկատել. բացի ֆինանսից` աղանդավորներն ուրիշ միջոցներ էլ ունեն շրջաններում իրենց դիրքերն ամրապնդելու համար. «Նախընտրական օրերին նրանք ներկայանում են որևէ թեկնածուի և գործարք առաջարկում. համապատասխան «օգնության» դեպքում թեկնածուն կստանա իրենց ձայները: Սա նշանակում է, որ ամեն ինչ դուրս է եկել կրոնի սահմաններից ու մտել քաղաքական դաշտ»:
 Եթե աշտարակցու կյանքը դիտարկենք միայն այս տեսանկյունից, այն է` ամեն օր աղանդավորներին լսելու և մերժելու հարկադրանքը, այս քաղաքում կյանքն իրոք «ակտիվ» է: Միայն թե 2 000-ից ավելի բնակչություն ունեցող Աշտարակում, որտեղ մի ժամանակ ստեղծագործել են Պերճ Պռոշյանը, Գևորգ Էմինը և շատ այլ արվեստագետներ, մշակութային աշխուժություն է անհրաժեշտ, որպեսզի մայրաքաղաք վազող երիտասարդին ծննդավայրում մնալու հնարավորություն ընձեռվի: