2012 թ. սկիզբը Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի համար իրադարձային էր` թատրոնը վերջապես նոր գլխավոր ռեժիսոր ունեցավ: 2008 թ. զրկվելով գեղարվեստական ղեկավարից` այն վերածվել էր համընդհանուր փորձաբեմի` ազատ հարթակ տրամադրելով տարբեր մտածողություն և թատերական տարբեր«դավանանքներե ունեցող ռեժիսորների` այդ փորձարկումների ընթացքում կորցնելով«մայրթատրոնականե յուրօրինակ դիմագիծը: Սրտացավ արվեստագետները, թատրոնի դերասանական կազմը, տնօրենը այդ գիտակցությամբ բարձրաձայնեցին գեղարվեստական ղեկավարի պաշտոնը վերականգնելու մասին: Մոտ չորս տարի պահանջվեց նոր նշանակման համար, բայց ոչ թե գեղարվեստական ղեկավարի, այլ գլխավոր ռեժիսորի պաշտոնում: Թեև դա կարևոր չէ, կարևոր է այն, որ թատրոնն արդեն գեղարվեստական հարցերը հոգացող ղեկավար ունի, ում ուսերին մեծ պատասխանատվություն է դրված` տարիների ընթացքում հյուսված բազմաթիվ խարդավանքներից, բամբասանքներից հետո վերականգնել հանրապետության գլխավոր թատրոնի հեղինակությունը: Մեր հյուրն է թատրոնի նորանշանակ գլխավոր ռեժիսոր Տիգրան ԳԱՍՊԱՐՅԱՆԸ: Նա 1984 թ. դեռ Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի ռեժիսուրայի բաժնում ուսանելու տարիներից` աշխատանքի է ընդունվել Գ. Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում, և այդ օրվանից մայր թատրոնը դարձել է նրա երկրորդ տունը:- Պարոն Գասպարյան, շնորհավորում ենք ձեզ և մաղթում ստեղծագործական բազում լիցքեր, համբերություն և համառություն` ձեզ հանձնված պատասխանատու առաքելությունն արժանվույնս կատարելու համար: Ինչո՞ւ այսքան ուշացավ այդ նշանակումը: Ինչո՞վ էր պայմանավորված ձգձգումը` հարմար թեկնածո՞ւ չկար:
- Շնորհակալ եմ շնորհավորանքի և բարեմաղթանքների համար: Ոչ թե հարմար թեկնածու չկար, այլ այդ ժամանակն անհրաժեշտ էր քննություն հանձնելու համար: Այս ահռելի թատրոնի բախտը մեկ օրում որոշելը սխալ կլիներ: Հարկավոր էր հավանական թեկնածուներին ժամանակ տալ, որպեսզի իրենք ևս համոզվեին` կկարողանա՞ն թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարման պատասխանատու առաքելությունն իրենց ուսերին առնել, ի զորու կլինե՞ն: Եվ ի վերջո ղեկավարությունն էլ համոզվեր, որ նոր նշանակմամբ թատրոնը կշահի: Այն հանգամանքին, որ այսօր ես եմ գլխավոր ռեժիսորը` գուցե նպաստել է նաև իմ սունդուկյանցի լինելը, այն, որ թատրոնն իմ առաջին ու վերջին հանգրվանն է, ես ուղնուծուծով տեղյակ եմ թատրոնի խնդիրներին:
- Գլխավոր ռեժիսորի թափուր տեղի համար յուրօրինակ մրցույթ էր հայտարարվել` թեկնածուները պետք է մեկական ներկայացում պատրաստեին, և լավագույն բեմադրության հեղինակը պետք է ստանձներ գլխավոր ռեժիսորի պաշտոնը: Արդյո՞ք տարիների աշխատանքը բավական չէր` այդ ռեժիսորների կարողությունները ճիշտ գնահատելու և նշանակման համար կողմնորոշվելու համար: Ինչո՞ւ լրացուցիչ քննության կարիք եղավ:
- Կարծում եմ` այդ հարցն ինձ չպետք է ուղղել, այլ այն մարդկանց, ովքեր այդպիսի որոշում են կայացրել: Բայց կարող եմ ասել, որ իրոք գլխավոր ռեժիսորին չեն նշանակում, նա արժանանում է դրան` իր բազմամյա աշխատանքով, նվիրումով, աշխատանքի հանդեպ սիրով: Ես երբեք ոչինչ չեմ ձեռնարկել` այդ պատասխանատու պաշտոնին արժանանալու համար, պարզապես իմ աշխատանքն եմ արել:
- 2008-ից թատրոնը ղեկավարում էր գեղարվեստական խորհուրդը, բայց ժամանակը ցույց տվեց, որ այդ մեթոդն արդարացված չէր: Թե՞ Հայաստանում թատրոնները դեռ պատրաստ չեն գեղարվեստական խորհրդի հոգածությամբ բարեհաջող գործունեություն ծավալելու համար:
- Նախ ասեմ, որ գեղարվեստական խորհուրդը չի ընդհատելու իր գործունեությունը, այդ ինստիտուտը միշտ էլ գործել է: Պարզապես գլխավոր ռեժիսորի կամ գեղարվեստական ղեկավարի առկայության դեպքում որոշիչ խոսքը նրանցն է եղել: Իսկ գեղարվեստական խորհուրդը գործել է որպես խորհրդատու օղակ, որի ծառայությունը շատ օգտակար է թատրոնի համար: Եվ հետո` թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարումը խորհրդին հանձնելը ժամանակավոր էր` մինչև գեղարվեստական ղեկավարի նշանակումը: Թեև նշանակվեց գլխավոր ռեժիսոր, բայց ըստ էության դրանք այդքան էլ տարբեր պաշտոներ չեն: Տարբերությունը թերևս այն է, որ գեղղեկը թատրոնի գեղարվեստական խնդիրներ հոգալու հետ նաև վարչական պարտավորություններ է ստանձնում: Գեղարվեստական ղեկավարի հաստիքը ստեղծվեց խորհրդային տարիներին և աստիճանաբար համատարած բնույթ կրեց: Մինչ այդ գործում էր գլխավոր ռեժիսորի ինստիտուտը: Վարդան Աճեմյանը, Արմեն Գուլակյանը, օրինակ, գեղղեկ չեն եղել, գլխավոր ռեժիսորներ էին: Ըստ իս` գլխավոր ռեժիսորի տարբերակն ավելի ճիշտ է, քանի որ ստեղծագործող մարդուն չի կարելի ծանրաբեռնել վարչական պարտավորություններով: Այդպես նրա աշխատանքն ավելի բեղմնավոր կլինի: Իսկ վարչական հարցերը կարգավորելու համար կա տնօրեն:
- Թատրոնն արդեն ունի գլխավոր ռեժիսոր, ինչը նշանակում է, որ թատրոնի գեղարվեստական գործունեության հարցում որոշիչ խոսքը նրանն է լինելու: Այդուհանդերձ` այլ արվեստագետների մայր թատրոնում շարունակելո՞ւ են ազատ բեմ տրամադրել:
- Դա պարտադիր է, ռեժիսորներն ազատ մուտք են ունենալու թատրոն, ես միանձնյա որքա՞ն կարող եմ պիեսներ բեմադրել: Պարզապես նրանք, ովքեր ցանկություն կունենան այստեղ բեմադրություն անել, պետք է իրենց ստեղծագործությունը մեր բեմի ձևաչափին համապատասխանեցնեն: Օրինակ` Կամերային թատրոնի ներկայացումները նախատեսված են այդ թատրոնի բեմի համար և մեր թատրոնի բեմում ճիշտ չեն ընկալվի: Մեր բեմը ծավալային գործեր է«սիրումե: Բացի այդ` մեր թատրոնի խաղացանկում ընդգրկված են բարոյական որոշակի չափանիշներին համապատասխան պիեսներ, և եթե որևէ ռեժիսոր մայր թատրոնի բեմում ուզում է իր խոսքն ասել, պետք է հաշվի նստի նաև դրա հետ:
- Իսկ այդ սահմանափակումները սխալ չե՞ն ընկալվի. մյուս ռեժիսորները կարող են հատուկ միտում նկատել, որ տարբեր պատրվակներով իրենց արգելում են«օգտվելե մայր թատրոնի բեմից:
- Կտրուկ արգելանքներ չեն լինելու, այնպես որ նման խոսակցություններ էլ չեն լինի: Մեկ-երկու ներկայացումից հետո իրենք կզգան` նախագիծը մեր բեմին հարմա՞ր է, թե ոչ: Գլխավոր ռեժիսորն ու գեղարվեստական խորհուրդը քաջատեղյակ են, թե այս բեմում որ ներկայացումները կարող են երկար կյանք ունենալ և որոնք կտապալվեն, ուստի մեր խորհուրդներով կփորձենք ռեժիսորներին ուղղորդել:
- Գրեթե չորս տարի շարունակ թատրոնը գոյատևել է առանց գեղարվեստական ղեկավարի, իսկ նման բարձիթողի պայմաններում թերևս դժվար է թատերական կոլեկտիվը«ռազմականե պատրաստության մեջ պահելը: Այժմ ձեր առջև նաև խնդիր է դրված թատրոնը կրկին ռելսերի վրա դնել: Որքանո՞վ է դա իրատեսական:
- Իհարկե, այս ընթացքում թատերական կոլեկտիվի գեղարվեստական ղեկավարման մեխանիզմում որոշ բաներ թուլացել են և իմ պարտականությունն է դրանք ձգելը, կարգավորելը: Ես այդ ամենը նոր չեմ տեսնում, ի վերջո միշտ էլ այս կոլեկտիվում եմ եղել և զգացել եմ բոլոր վայրիվերումները: Այժմ ամեն ջանք կներդնեմ թատրոնի գեղարվեստական նշաձողն ավելի բարձրացնելու համար: Դա պետք է արվի բոլորիս ջանքերով ու ցանկությամբ:
- Այսօր հայ հանդիսատեսը թատրոնի կարևորությունը գնահատո՞ւմ է նույնքան, որքան Աճեմյանի ժամանակ:
- Ժամանակները փոխվել են, հետևաբար թատրոնի նկատմամբ մոտեցումներն էլ են փոխվել: Բայց դա չի նշանակում, թե թատրոնը հեղինակազրկվել է: Ամենևին: Պարզապես մարդիկ այսօր այլ ռիթմի են սովոր` հոլովակային արագությանը: Իսկ թատրոնում զարգացումներն այդքան արագ չեն կատարվում,«կադրերըե հեռուստատեսային արագությամբ չեն հերթափոխվում: Եվ ես ուրախանում եմ, երբ այդ արագությանը վարժված մարդիկ լուռումունջ, կլանված ներկայացում են նայում ու մեծ բավականություն ստանում դրանից: Թատրոնը մարդկանց հոգևոր արժեքներ է տալիս, և այստեղ նրանք դրական լիցքեր են ստանում: Շատ կաևոր է, որ նրանք բեմում կատարվածով ապրեն, ցնցվեն, դա նրանց վերստին թատրոն կբերի: Ռեժիսորը պետք է մտածի հանդիսատեսի«հոգին շարժելուե, հանդիսատեսի հետ երկխոսության մեջ մտնելու մասին:
- Չե՞ք կարծում, որ դերասանի մոտեցումը ևս փոխվել է: Ընկնելով ապրուստի միջոց հայթայթելու հետևից և սերիալներում նկարահանվելով` թատրոնը կարծես նրանց համար երկրորդական գործ է դարձել, քանի որ ժամանակ, ուժ ու եռանդ խլելով` հեռուստատեսությունը դերասանին հնարավորություն չի տալիս ավելի լրջորեն վերաբերվել թատրոնին:
- Հեռուստատեսությունը երբեք չի կարող դերասանին խանգարել թատրոնում իր աշխատանքը լիարժեքորեն կատարելու համար: Ձեր հարցին հարցով կպատասխանեմ` իսկ ո՞վ նկարահանվի սերիալում, եթե ոչ` դերասանը: Հացթո՞ւխը, ոստիկա՞նը, վարո՞րդը: Յուրաքանչյուրը պետք է իր գործն անի: Սերիալում նկարահանվելը դերասանի համար ամոթ չէ: Շատ տաղանդավոր, ճանաչված ու լուրջ դերասաններ են այսօր հայկական սերիալներում ներգրավված` Արմեն Մարության, Տիգրան Ներսիսյան, Ալլա Վարդանյան, Նելլի Խերանյան... Իսկ այն հարցին, թե չի՞ խանգարում արդյոք սերիալը թատրոնին, ես կասեմ` ընդհակառակը` օգնում է: Երբ սերիալում դերասանին տեսնում են, հավանում նրա խաղը, այնուհետև այդ նույն հանդիսատեսը գալիս է թատրոն` այնտեղ էլ նրան տեսնելու համար: Եվ միայն հայ դերասանները չէ, որոնց մի ոտքը թատրոնում է, մյուսը` հեռուստատեսությունում: Ռուս հայտնի դերասաններ Վենիամին Սմեխովը, Զոլոտուխինը և այլ դերասաններ նկարահանվում են ռուսական սերիալներում: Շուտով ռուսական սերիալներից մեկում հանդես կգա նաև Արմեն Ջիգարխանյանը:
- Դուք այսուհետ շարունակելո՞ւ եք ձեր սերիալային գործունեությունը:
- Դեռ նկարահանվում եմ հին նախագծերում, իսկ եթե նոր հրավերներ լինեն, և ժամանակը ների` կնկարահանվեմ: Այժմ զբաղված եմ Շեքսպիրի«Ջոն արքաե ողբերգության բեմականացմամբ, որը պատվեր է Անգլիայից և մայիսին կներկայացվի Լոնդոնի«Գլոբուսե հանրահայտ թատրոնում անցկացվելիք շեքսպիրյան փառատոնում: Այդ պիեսը շատ քիչ է բեմադրվել, Հայաստանում ընդամենը մեկ անգամ է` Խորեն Աբրահամյանի նախաձեռնությամբ: Նաև բեմադրում եմ Պերճ Զեյթունցյանի«Հարյուր տարի անցե պիեսը: Հեղինակի ցանկությունն էր, որ ես այն բեմադրեմ, և դա նույնպես նախաձեռնել եմ մինչև գլխավոր ռեժիսոր նշանակվելը: Ի դեպ ներկայացումը որոշել ենք նվիրել թատրոնի 90-ամյակին: Մտադրություն կա նաև Սեմյուել Բեքեթի«Քրափի վերջին ժապավենըե պիեսը բեմ բարձրացնել:
- Ի՞նչ սկզբունքով է ընտրվում թատրոնի խաղացանկը:
- Մինչ գլխավոր ռեժիսոր նշանակվելը` ընտրում էի բացառապես այն գործերը, որոնք շատ էի ուզում բեմադրել: Գլխավոր ռեժիսորի պարտականություններն ստանձնելուց հետո մոտեցումները փոխվել են. այժմ պետք է առաջնորդվեմ խաղացանկի պահանջարկով, այս կամ այն դերասանին ներկայացման մեջ ընդգրկելու անհրաժեշտությամբ (եթե նա երկար ժամանակ չի խաղացել և հարկավոր է նրան«թմբիրիցե հանել): Եթե նախկինում մտածում էի իմ ներկայացումների մասին, այժմ պետք է մտածեմ ամբողջ թատրոնի մասին:













