Սարսափելի վիճակագրություն` երեք կյանք՝ երկու շաբաթից էլ քիչ ժամանակահատվածում, դեռ նոր միայն հասուն կյանք թևակոխած երեք պատանիների կյանք, որոնցից ամենամեծը ընդամենը 21 տարեկան էր: Իսկ որքան շատ են նրանք` վերջին տարիներին բանակում ոչ թշնամու ձեռքով զոհվածները... Սարսափելի վիճակագրություն, սարսափելի հենց միայն սովորական դառնալով:
Ինչո՞ւ ենք խաղաղ ժամանակներում կորցնում մեր որդիներին: Ո՞վ է պատասխան տալու նրանց մայրերին և հայրերին, այդ դժբախտ մարդկանց, ովքեր ինչ-որ բարդութավորված տականքների պատճառով դատապարտված են իրենց կյանքի մնացած օրերն անցկացնելու անսփոփ վշտի մեջ: Այդ սարսափելի կորուստների համար անհուն ցավ ու ամոթ ես զգում:
Եվ առաջին հերթին պետք է զինվորական ղեկավարությունն ամաչի, քանի որ հենց նա է առաջին հերթին պատասխանատու այս ողբերգությունների համար: Ե՞րբ են վերջապես բարձրաստիճան զինվորականները կամք դրսևորելու և իրենց դեմքն ու պատիվը փրկելու փոխարեն մտածելու, թե ինչ միջոցներ ձեռնարկեն, որպեսզի, ինչպես օրերս արտահայտվեց պաշտպանության փոխնախարար Վլադիմիր Գասպարյանը, այդ կորուստները տրամաբանական նվազագույնին հասցնեն: Տրամաբանական նվազագույնին... Սարսափելի է հնչում, բայց մարդկային կորուստներից խաղաղ ժամանակներում` զորավարժություններում, հրազենի հետ անզգույշ վարվելու և այլ դժբախտ պատահարների դեպքում` ապահովագրված չէ աշխարհի ոչ մի բանակ` դրանք եղել են, կան և ավաղ` կլինեն: Ողբերգական ավարտով զանազան արտակարգ իրավիճակներ պատահում են նաև մեր առօրյայում, իսկ բանակում` առավել ևս: Բայց բոլորովին այլ բան է, երբ մեր որդիները, այդ թվում անմորուս պատանիները, որոնց կյանքը դեռ առջևում է, հեռանում են կյանքից, զոհվում«ոչկանոնադրական հարաբերություններիե հետևանքով: Նրանց մահու չափ ծեծում են, վախկոտների պես հրոսակով հարձակվում մեկի վրա, ոչնչացնում, ծաղրուծանակի ենթարկում...
Այդ ի՞նչ աստիճանի է պետք հասցնել 19-ամյա պատանուն, որ նա ինքնաձիգը քունքին դեմ տա... Առողջ հոգեբանությամբ մարդիկ հավանաբար չեն հասկանա դա: Եվ ոչ մի ներողամտություն այդ հանցագործների հանդեպ չպետք է լինի` ոչ շարքայինի, ոչ տվյալ զորամասի սպայի, որը չի նկատել ու չի կանխել: Առավել ևս այն սպայի հանդեպ, ով հենց ինքն է հանցագործություն կատարել` անկախ նրանից, թե ուսադիրների վրա քանի աստղ ունի և ռազմական ինչ վաստակ, քանի որ ոչ մի վաստակ չի կարող արդարացում ունենալ: Սպան, ով ծաղրում է իր ենթակային միայն նրա համար, որ նա ենթակա է, սպան, ով չի կարողանում իրեն վստահված զորամասում վերահսկել իրավիճակը` սպայի կոչում կրելու իրավունք չունի: Սպան, ով մահու չափ ծեծել է զինվորին, պետք է բանտ նստի և երկար ժամկետով, հենց նա պետք է նստի և ոչ թե սլաքավարը: Եվ դատավարությունն էլ պետք է լինի բաց ու թափանցիկ: Երկիրը պետք է դեմքով ճանաչի ոչ միայն իր հերոսներին, այլև սրիկաներին: Որպեսզի մյուսներին դաս լինի:
Այն հարցը, թե մեր բանակի բացասական երևույթները պե՞տք է լուսաբանել և հրապարակավ դատապարտել` թեժ քննարկումներ է առաջացնում: Վստահ եմ, որ պետք է, քանի որ հենց հրապարակայնությունը կարող է համախմբել մեր հասարակությանը, մեր հասարակական կազմակերպություններին՝ այդ ահավոր երևույթի դեմ պայքարում: Լռել չի կարելի, չի կարելի անտարբեր մնալ, քանի որ այդ դժբախտությունը կարող է վիճակվել յուրաքանչյուր ընտանիքի, որտեղ հայրենիքի ապագա պաշտպան է մեծանում:
Անթույլատրելի է և զզվելի, երբ որոշակի ուժեր շահարկում են այդ թեման` ձգտելով քաղաքական դիվիդենտներ վաստակել: Նրանց«փիլիսոփայությունըե հայտնի է` որքան վատ` այնքան լավ: Աստված նրանց դատավոր, խոսքը նրանց մասին չէ: Իսկ հրապարակայնության հակառակորդներին, ովքեր վստահեցնում են, որ այդ հրապարակայնությունը կարող է խարխլել մեր բանակի հիմքերը, թուլացնել մարտունակությունը, կուզեի հետևյալն ասել` բանակի մարտունակությունը, նրա մարտական ոգին կարող են խարխլել հենց կոռուպցիան, սպաների ամենաթողության ու անպատժելիության մթնոլորտը, որը պարարտ հող է ստեղծում նմանօրինակ հանցագործությունների համար: Հենց այդ մթնոլորտն է շատ ծնողների ստիպում զանազան ուղիներ փնտրել իրենց որդիներին բանակային ծառայությունից ազատելու համար: Եվ ոչ մի ոգեշունչ քարոզչություն, ոչ մի էժանագին հեռուստասերիալ` բանակային կյանքի հաճույքների մասին` չեն օգնի: Մարդիկ պարզապես վախենում են, որ կկորցնեն իրենց որդիներին: Որդուն բանակ ճանապարհող մայրը պետք է հանգիստ քնի, որդու հայրը չպետք է ամեն առավոտ վախով և անհանգստությամբ կարդա լրահոսը` բա որ հանկարծ...
Շատ են խոսում պրոֆեսիոնալ բանակի անցնելու անհրաժեշտության մասին: Իսկապես դա թույլ կտար լուծել այդ ոլորտում կուտակված շատ խնդիրներ: Պրոֆեսիոնալ բանակը ապագայի հարց է, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ գումարներ դեռ չկան` ասում է ռազմական ղեկավարությունը: Գուցեև ճիշտ են: Բայց ուրիշ ճշմարտություն էլ կա` սպայական կազմի արտասահմանյան մակնիշի թանկարժեք մեքենաները, նրանց ճոխ առանձնատները, պաշտպանության նախարարության փառահեղ շենքը, որի շինարարության համար հսկայական միջոցներ են ծախսվել... Ի դեպ ականատեսներն ինձ ասել են, որ աշխարհի ամենահարուստ երկրի պաշտպանական գերատեսչության շենքը` Պենտագոնը, շատ ավելի համեստ տեսք ունի...














Մեկնաբանություններ
RSS feed for comments to this post